ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਖਾਈ ਲਗਾਤਾਰ ਡੂੰਘੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਪਾਰਕ ਘਾਟਾ (Trade Deficit) **$105.93 ਅਰਬ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਰਾਮਦ ਬਿੱਲ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁੱਲ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ $144.45 ਅਰਬ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 25.4% ਵੱਧ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੱਧ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਰਾਮਦ (Imports) ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਐਕਸਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ, ਪਰ ਦਰਾਮਦ ਦਾ ਭਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ
ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨ (Exports) ਵਿੱਚ 40.7% ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਕੜਾ $19.26 ਅਰਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਦਰਾਮਦ 23.3% ਵੱਧ ਕੇ $125.19 ਅਰਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਨੈਫਥਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਡ ਸਰਕਟ ਬੋਰਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਚੀਨ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਭਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਲਈ ਚਿੰਤਾ
ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਾਡੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਕਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਚੀਨੀ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ (Supply Chain) ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧੇਗਾ।
ਕੂਟਨੀਤਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਵਿਚਾਲੇ ਇਸ ਵਪਾਰਕ ਅਸੰਤੁਲਨ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਨਹੀਂ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਨਿਰਭਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਘਾਟਾ $116 ਅਰਬ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ।