2026 ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਟੱਡੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ **65%** ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਵਰਗੇ ਅਹਿਮ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਏ ਹਨ।
ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮਲਟੀ-ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। Systemiq, ICIMOD, ਅਤੇ G.B. Pant National Institute of Himalayan Environment ਦੀ ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 65% ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਅਸਰ (Economic Impact)
ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਦਰਿਆਈ ਸਿਸਟਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਰਥਿਕ ਆਊਟਪੁੱਟ ਦਾ 20% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲਣ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ 'ਪੀਕ ਵਾਟਰ' (Peak Water) ਦੇ ਪੜਾਅ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਖਤਰਾ
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹2.4 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਿਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੰਡੋ-ਗੰਗੇਟਿਕ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਡਰ
ਸਟੱਡੀ ਨੇ ਲਗਭਗ 200 ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈ-ਰਿਸਕ ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 56 ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਫਲੈਸ਼ ਫਲੱਡ (Flash Floods) ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ 1,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ
ਫਿਲਹਾਲ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼-ਹਿਮਾਲਿਆ ਰੇਂਜ ਦੇ 40,000 ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 21 ਦੀ ਹੀ ਗਰਾਊਂਡ ਨਿਗਰਾਨੀ (Monitoring) ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਫੋਕਸ 'ਰੈਜ਼ੀਲੈਂਟ ਇਨਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ' ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਮੌਨੀਟਰਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।