Ministry of Statistics and Programme Implementation (MoSPI) ਹੁਣ UPI ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਡੇਟਾ ਨੂੰ Index of Services Production ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟਰੈਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲਾ (MoSPI) ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ Unified Payments Interface (UPI) ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਡੇਟਾ ਨੂੰ Index of Services Production (ISP) ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਰਚੈਂਟ ਕੈਟਾਗਰੀ ਕੋਡਸ ਰਾਹੀਂ, ਸਰਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕ ਕਰ ਸਕੇਗੀ।
ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ ਹਨ?
ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਲਗਭਗ 10% ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਅੰਕੜੇ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਕੂਲਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਵੈਲਯੂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸਹੀ ਚਿੱਤਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕੇ।
ਸਰਕਾਰੀ ਬਨਾਮ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਖਰਚਾ
ਸਰਕਾਰ Public Financial Management System (PFMS) ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਜਨਤਕ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ 65.6% ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 42.7% ਹਿੱਸਾ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਨਵੰਬਰ 15, 2026 ਤੋਂ UPI ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਨਵੀਂ Merchant Discount Rate (MDR) ਅਤੇ 18% GST ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਵਾਧੂ ਫੀਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨਕਦ (Cash) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਫੀਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟਸ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਅਸਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।