ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਰੰਸੀ ਹੈਜਿੰਗ (Currency Hedging) ਦਾ ਖਰਚਾ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਡਾਲਰ ਐਸੇਟਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਰ ਦੇ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੈਜਿੰਗ ਕਿਉਂ ਬਣੀ ਮੁਸੀਬਤ?
ਗਲੋਬਲ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (Institutional Investors) ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਡਾਲਰ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਤੋਂ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਪਿਛਲੇ 1 ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰ ਹੁਣ ਮਹਿੰਗਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਭਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੀ ਹੈ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ?
ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ Federal Reserve ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ, ਕਰੰਸੀ ਸਵੈਪ (Currency Swaps) ਅਤੇ ਫਾਰਵਰਡ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਮਹਿੰਗੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੈਜਿੰਗ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਖਰਚਾ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ (Returns) ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ RBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ 'ਤੇ 20% ਦੀ ਕੈਸ਼ ਰਿਜ਼ਰਵ ਲੋੜ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟਸ ਲਈ ਹੈਜਿੰਗ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਰੁਪਏ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ (Double Risk)
ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਡਾਲਰ ਨੂੰ 'ਸੇਫ ਹੈਵਨ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਮਾਰਕੀਟ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ AI ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ। ਜੇਕਰ AI ਸਟਾਕਸ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈਜਿੰਗ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਡਾਲਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ Gold (ਸੋਨੇ) ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ Bloomberg Dollar Spot Index ਅਤੇ Fed ਦੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।