SEBI ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ Ananth Narayan Gopalakrishnan ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਰਿਟੇਲ ਟਰੇਡਿੰਗ ਦਾ ਖੌਫਨਾਕ ਸੱਚ
Ananth Narayan Gopalakrishnan, ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਤੱਕ SEBI ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੇ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, F&O (Futures and Options) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 90% ਰਿਟੇਲ ਟਰੇਡਰ ਸਾਲਾਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੀਕਲੀ ਇੰਡੈਕਸ ਆਪਸ਼ਨਜ਼ (Weekly Index Options) ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜੀ ਵੋਲੇਟਿਲਿਟੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਿਸਟਮਿਕ ਖਾਮੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦਾ ਟਕਰਾਅ
ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਹਾਊਸ ਸਿਰਫ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਰਿਸਕ-ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ 'ਨੌਨ-ਪ੍ਰੋਫਿਟ' ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਪਾਰਕ ਦਬਾਅ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾਵੇ।
ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ RBI ਦੀ FCNR(B) ਸਵੈਪ ਫੈਸਿਲਿਟੀ 'ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਹ ਉਪਾਅ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ RBI 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਜੋਖਮ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਅਹਿਮ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਟ੍ਰਕਚਰਲ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।