ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੁਣ Unified Pension Scheme (UPS) ਤੋਂ National Pension System (NPS) ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਸਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾ ਰਸਤਾ (One-Way Exit)
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ UPS ਤੋਂ NPS ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ UPS ਦੇ ਅਸ਼ੋਰਡ ਬੈਨੀਫਿਟਸ (Assured Benefits) 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ 'Irrevocable' ਹੈ।
ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਨੂੰ ਸਮਝੋ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ:
- ਸੁਪਰਐਨੂਏਸ਼ਨ (Superannuation): ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਵਲੰਟਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ (Voluntary Retirement): ਇੱਥੇ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ 3 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਾਰਵਾਈ (Disciplinary proceedings) ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸਵਿੱਚ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਵਿੱਤੀ ਅਸਰ ਅਤੇ ਜੋਖਮ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ NPS ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ UPS ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 4% ਦਾ ਡਿਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕੰਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਜੋੜ ਕੇ NPS ਕਾਰਪਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ UPS ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ (Assured Payout) ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ NPS ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਕੀਟ-ਲਿੰਕਡ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਰਕਮ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ (Market Volatility) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।
ਅਗਸਤ 2026 ਤੱਕ ਮਿਲੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, Controller General of Accounts (CGA) ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਂਡਿੰਗ ਬੇਨਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਬੈਕਲਾਗ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।