Central Equipment Identity Register (CEIR) ਦੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੜੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ **3.6 ਮਿਲੀਅਨ** ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਆਚੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਟ੍ਰੇਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ **36%** ਹੀ ਵਾਪਸ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ UPI ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੱਟ ਰਿਕਵਰੀ ਦਰ ਯੂਜ਼ਰਸ ਲਈ ਵੱਡਾ ਵਿੱਤੀ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਸੰਚਾਰ ਸਾਥੀ' (Sanchar Saathi) ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਤਹਿਤ CEIR ਪੋਰਟਲ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਮੋਬਾਈਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5.89 ਮਿਲੀਅਨ ਮੋਬਾਈਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਨੂੰ ਬਲੌਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਨੇ 3.67 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਂਡਸੈੱਟਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਸਲ ਰਿਕਵਰੀ ਦਰ ਮਹਿਜ਼ 36% ਹੈ।
ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿੱਤੀ ਜੋਖਮ
ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਡਿਵਾਈਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਗੇਟਵੇ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ UPI, ਡਿਜੀਟਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪਸ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਲੌਗਇਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਘੱਟ ਰਿਕਵਰੀ ਦਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਫੋਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗਲਤ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ OTP ਇੰਟਰਸੈਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਹਾਲ
ਰਿਕਵਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਵਰੀ ਦਰ 45% ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਰਫ 7.69% ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਹੀ ਹੈ।
ਯੂਜ਼ਰਸ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਝਾਅ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਫੋਨ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ:
- ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਲੀਕਾਮ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ SIM ਕਾਰਡ ਬਲੌਕ ਕਰਵਾਓ ਤਾਂ ਜੋ OTP ਦਾ ਖਤਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕੇ।
- Sanchar Saathi ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਫੋਨ ਦਾ IMEI ਨੰਬਰ ਬਲੌਕ ਕਰਵਾਓ।
- ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਕੇ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪਸ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰਵਾਓ।
- ਸੈਕਿੰਡ ਹੈਂਡ ਫੋਨ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ CEIR ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਟੇਟਸ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ।