ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਕੇ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡਸ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਜੀਡੀਪੀ (GDP) ਦੇ **94%** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਕਰਜ਼ੇ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਫਿਸਕਲ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਬਾਂਡ ਵਿਜੀਲਾਂਟਸ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਡੈਬਟ (Debt) ਦੀ ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ:
- ਅਮਰੀਕਾ: 10-ਸਾਲਾ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ 5.35% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ 24 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
- ਯੂਕੇ: 30-ਸਾਲਾ ਗਿਲਟਸ (Gilts) 6% ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ ਹਨ।
- ਫਰਾਂਸ: 10-ਸਾਲਾ ਯੀਲਡ 5.10% ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ 2002 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਪੱਧਰ ਹੈ।
- ਜਾਪਾਨ: 30-ਸਾਲਾ ਯੀਲਡ ਰਿਕਾਰਡ 4.235% 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਜੜ੍ਹ:
ਬਾਂਡ ਵਿਜੀਲਾਂਟਸ ਉਦੋਂ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਖਰਚਾ ਅਸਹਿਣਯੋਗ (Unsustainable) ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਂਡ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਂਡ ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯੀਲਡ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਗਲੋਬਲ ਪਬਲਿਕ ਡੈਬਟ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 94% 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ 2029 ਤੱਕ ਇਹ 100% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ Nouriel Roubini ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹੁਣ ਵਿੱਤੀ ਜੁਗਾੜਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦੀਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਖਰਚੇ ਘਟਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਉੱਚੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਕਾਫੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਯੀਲਡਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ 2022 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਜਟ ਅਤੇ ਫਿਸਕਲ ਪਾਲਿਸੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।