Bank of Japan ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ **1.25%** ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ **1995** ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਨੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੁਣ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ **2%** ਦੇ ਟੀਚੇ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Bank of Japan ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਵਿਆਜ ਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ 1.25% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਧਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1995 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ 2% ਦੇ ਮੈਂਡੇਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨੀਤੀਗਤ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਬਹਿਸ
ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ 7-2 ਦੇ ਵੋਟ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਇਆ। ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਸਾਡਾ (Asada) ਅਤੇ ਸਾਤੋ (Sato) ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਮੰਦੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਮੌਦਰਿਕ ਨੀਤੀਆਂ (Ultra-loose monetary policies) ਅਪਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਹੌਲ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜਾਪਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਸਤੀ ਪੂੰਜੀ (Low-cost capital) ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਾਪਾਨੀ ਯੇਨ (Yen) ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ ਵੋਲੈਟਿਲਿਟੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 30 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਗਲੀ ਪਾਲਿਸੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦਰਾਂ ਵਧਣ ਦੀ 36% ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਾਲਾ ਪੁਆਇੰਟ ਹੈ।
ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਆਰਥਿਕ ਸੁਸਤੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਯੇਨ ਕਰਕੇ ਦਰਾਮਦ (Imports) ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।