ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਆਰਥਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ AI ਦਾ ਡਰ
ਵੀਰਵਾਰ, 5 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਡਿਸਰਪਸ਼ਨ (disruption) ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਚਿੰਤਤ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਦਾ Nikkei 0.9% ਡਿੱਗਿਆ, ਚੀਨ ਦਾ Shanghai Composite 0.6% ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ Sensex ਵੀ 0.6% ਖਿਸਕ ਗਿਆ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਇਹੋ ਹਾਲ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ UK ਦਾ FTSE 0.8% ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ Dax 1% ਘਟ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਰਹੀ, ਜਿਸ 'ਚ Nasdaq Composite 1.6%, Dow Jones Industrial Average 1.1%, ਅਤੇ S&P 500 1.2% ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਏ। ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਗਿਰਾਵਟ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹਾਲਾਤ
ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਦੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਆਰਥਿਕ ਸੂਚਕਾਂਕ (economic indicators) ਹਨ। ਵਿਕਸਤ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਧਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨੀਤੀਘਾੜੇ ਆਰਥਿਕ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, 31 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਲੇਬਰ ਡਾਟਾ (labor data) ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ (initial jobless claims) ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ 231,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਘਟ ਕੇ 6.542 ਮਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਤੰਬਰ 2020 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਮੀ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਆਰਥਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Anthropic ਦੇ AI ਟੂਲ ਨੇ ਮਚਾਈ 'SaaSpocalypse'!
ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ Anthropic ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ Claude Cowork ਟੂਲ ਲਈ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਡਵਾਂਸਡ AI ਪਲੱਗਇਨਜ਼ (plugins) ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਟੋਮੇਟ (automate) ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਹਨਾਂ ਟੂਲਜ਼ ਨੇ ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ (sell-off) ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ 'SaaSpocalypse' ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਨੇ ਸੋਫਟਵੇਅਰ, ਲੀਗਲ ਟੈਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $285 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਿਊ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। Thomson Reuters ਅਤੇ RELX ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਫੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ AI ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ – ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਫੀਚਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਪਿਤ ਰੈਵੇਨਿਊ ਸਟ੍ਰੀਮਜ਼ (revenue streams) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੈਕ ਸੈਕਟਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗਰੋਥ ਦਾ ਇੰਜਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੁਣ AI ਦੀ ਡਿਸਰਪਟਿਵ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ (valuations) 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਮੋਡਿਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ
ਕਮੋਡਿਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਟਲਜ਼ (metals) ਨੇ ਵੀ ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਡਾਲਰ-ਡੈਨੋਮੀਨੇਟਿਡ (dollar-denominated) ਐਸੈਟਸ (assets) ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ (Silver) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੋਨਾ (Gold) ਅਤੇ ਤਾਂਬਾ (Copper) ਲਗਭਗ 2% ਅਤੇ 1.4% ਘਟ ਗਏ। ਕੀਮਤੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਧਾਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਗਿਰਾਵਟ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ 'ਰਿਸਕ-ਆਫ' (risk-off) ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੇਫ-ਹੈਵਨ (safe-haven) ਐਸੈਟਸ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ (Bank of England) ਨੇ 5 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁੱਖ ਵਿਆਜ ਦਰ 3.75% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੋਨETARY ਪਾਲਿਸੀ ਕਮੇਟੀ (Monetary Policy Committee) ਦੇ 5:4 ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਵੋਟਿੰਗ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਭਰੇ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਡਾਟਾ-ਨਿਰਭਰ (data-dependent) ਹੋਵੇਗਾ। ਬੈਂਕ ਨੇ 2026 ਅਤੇ 2027 ਲਈ ਯੂਕੇ ਦੇ GDP ਗਰੋਥ (growth) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ 5.3% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। IMF ਦੇ ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਵਰਲਡ ਇਕਨਾਮਿਕ ਆਊਟਲੁੱਕ (World Economic Outlook) ਨੇ 2026 ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਗਰੋਥ 3.3% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੱਖ ਜੋਖਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਢਾਂਚਾਗਤ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਘਨ (structural technological disruption), ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦਾ ਇਹ ਸੰਯੋਗ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਮਾਹੌਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।