ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਇਕਾਗਰਤਾ (Market Concentration) ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ AI ਇਨਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ 'ਤੇ **$700 billion** ਖਰਚਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਖਰਚਾ ਅਸਲ ਮੁਨਾਫੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲੇਗਾ ਜਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ 'ਸਰਕੂਲਰ ਫਾਈਨਾਂਸਿੰਗ' ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ?
ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਵਧਦੀ ਚਿੰਤਾ
ਅੱਜ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, S&P 500 ਦੀਆਂ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ 41% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਾਲ 2000 ਦੇ ਡਾਟ-ਕਾਮ ਬੱਬਲ (Dot-com bubble) ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ 27% ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
AI 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਖਰਚਾ: ਕੀ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲੇਗਾ?
Microsoft, Meta, Google ਅਤੇ Amazon ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ AI ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ $700 billion ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ AI ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਈ (Revenue) ਇਸ ਖਰਚੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Circular Financing ਅਤੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰਜ਼ਾ
ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖਤਰਾ 'ਸਰਕੂਲਰ ਫਾਈਨਾਂਸਿੰਗ' ਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਡਿਮਾਂਡ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2025 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਲਗਭਗ $662 billion ਦੇ ਆਫ-ਬੈਲੈਂਸ-ਸ਼ੀਟ ਲੀਜ਼ ਕਮਿਟਮੈਂਟਸ ਸਨ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੈਬਟ (Debt) ਹੀ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕੀ ਕਰਨ?
ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Shiller CAPE ratio, ਪਿਛਲੇ 150 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਹਾਈਪ (Hype) ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖੋ, ਸਗੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਸਲ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਅਤੇ ਡੈਬਟ ਲੈਵਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਡਾਇਵਰਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (Diversification) ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।