Global financial ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ European Central Bank ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ AI ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਨਿਵੇਸ਼ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਡੌਟ-ਕਾਮ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਧਦਾ ਕਰਜ਼ਾ (Debt) ਅਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕੀ AI ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਹੈ?
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿੱਤੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ European Central Bank ਅਤੇ Fitch Ratings ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ AI ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮੌਜੂਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਅਸਲੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ?
ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬੋਝ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ $2.5 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦਾ ਕੈਪੀਟਲ ਐਕਸਪੈਂਡੀਚਰ (CAPEX) ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ AI ਫੰਡਰੇਜ਼ਿੰਗ ਲਈ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬੌਂਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ 26% ਦਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਲਦੀ ਮੁਨਾਫਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਖਰਚੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ AI ਟੋਕਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 45% ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ 'ਓਪਨ-ਵੇਟ' ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਾਈ ਮਾਰਜਿਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਅਸਰ ਹੈ?
ਭਾਰਤੀ IT ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗਲੋਬਲ ਟੈਕ ਦਿੱਗਜ ਆਪਣੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ IT ਸਰਵਿਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਡਿਮਾਂਡ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਦੇ ਅਰਨਿੰਗ ਰਿਪੋਰਟਸ (Earnings Reports) ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੀਆਂ ਕਿ AI ਸੈਕਟਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।