Bitcoin ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ! ਇਰਾਨ ਸੰਕਟ ਨੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ Bitcoin ਦਾ ਲਚੀਲਾਪਣ

28 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਇਰਾਨ ਸੰਕਟ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ Bitcoin ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਵੇਂ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ (Safe Havens) ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉੱਥੇ Bitcoin ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 12% ਦਾ ਉਛਾਲ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, S&P 500 ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। Bitcoin ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ 'ਰਿਸਕ-ਆਨ' (Risk-on) ਐਸੇਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ (Sanctions) ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਖੰਡਨ (Fragmentation) ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ: ਸਟੋਰ-ਆਫ-ਵੈਲਿਊ ਅਤੇ ਕਰੰਸੀ ਵਿਕਲਪ

Bitwise ਦੇ ਚੀਫ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਅਫਸਰ, Matt Hougan, ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ Bitcoin ਹੁਣ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ $38 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦੇ ਸਟੋਰ-ਆਫ-ਵੈਲਿਊ (Store-of-Value) ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 'ਡਿਜੀਟਲ ਗੋਲਡ' ਵਜੋਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਕਰੰਸੀ (Currency) ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਸੰਕਟ ਨੇ ਇਸ ਦੂਜੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ $1 ਦਾ ਟੋਲ Bitcoin ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ $20 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਜੋ Bitcoin ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿੱਤੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, Bitcoin ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ (Geopolitical) ਝਟਕਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਾਫੀ ਅਸਥਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 2022 ਵਿੱਚ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲੀਆ ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ Bitcoin ਨੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਅੰਕੜੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੋਖਮ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 50 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ Bitcoin ਨੇ ਔਸਤਨ 31.2% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ ਲੈਂਡਸਕੇਪ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, Ethereum ਨੇ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ Bitcoin ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। Stablecoins ਜਿਵੇਂ ਕਿ USDT ਅਤੇ USDC, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ $320 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਇਰਾਨੀ ਟੋਲ ਲਈ ਵਿਕਲਪਿਕ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿਕਲਪ ਹਨ। ਪਰ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ Bitcoin ਜਿੰਨੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਤੱਕ, Bitcoin ਦਾ S&P 500 ਨਾਲ 84% ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ 87% ਤੱਕ ਕੋਰਲੇਸ਼ਨ (Correlation) ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਕਰੋ ਇਕਨਾਮਿਕਸ (Macroeconomics) ਨਾਲ ਇਸ ਵੱਧਦੇ ਸਬੰਧ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ Bitcoin ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨਕੋਰੇਲੇਟਿਡ ਹੈੱਜ (Uncorrelated Hedge) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਸਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਸెంਟੀਮੈਂਟ (Market Sentiment) ਪ੍ਰਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੰਕਾ: ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ ਜੋਖਮ

ਹਾਲਾਂਕਿ Bitcoin ਨੇ ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਚੀਲਾਪਣ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਦੁਆਰਾ Bitcoin ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ SWIFT ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਕਿ ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਸੈਟੇਲਮੈਂਟ (Global Settlement) ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ (Infrastructure) — ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਥਿਰ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕਰਾਸ-ਬਾਰਡਰ ਭੁਗਤਾਨ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਾਲਿਟ — ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਟੇਬਲਕੋਇਨਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਐਸੇਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। Bitcoin ਦਾ S&P 500 ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਵੱਧਦਾ ਕੋਰਲੇਸ਼ਨ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ (Regulatory) ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਇਸਦੀ ਵਿਕਾਸ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। Ethereum ਅਤੇ Stablecoins ਵੀ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। Bitcoin ਦੀ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਇਹ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਸੰਦ ਕਾਰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ: ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨਾ

Matt Hougan ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਥੀਸਿਸ (Dual-Thesis) Bitcoin ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਐਸੇਟ' (Asset beyond national control) ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 2026 ਲਈ, ਜੇਕਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਮੰਗ (Institutional Demand) ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ Bitcoin ਦੀ ਕੀਮਤ $72,000 ਤੋਂ $82,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, Bitcoin ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੰਸਾਰੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ ਇਸਦੇ ਦੋਹਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ - ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਚੀਲਾ ਐਸੇਟ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਐਸੇਟ - ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੇਗਾ।