Quick commerce ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਸ਼ਨ (Groceries) ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Electronics ਅਤੇ Fashion 'ਤੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦਾਅ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। Quick commerce ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ (Groceries) ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ Fashion, Beauty, ਅਤੇ Consumer Electronics ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਐਂਟਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋ-ਵੈਲਯੂ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਹਾਈ-ਟਿਕਟ ਆਈਟਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੈਵੇਨਿਊ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
ਇਨਵੈਂਟਰੀ-ਲੇਡ ਮਾਡਲ (Inventory-led Model)
ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ 'ਮਿਡਲਮੈਨ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਖੁਦ ਸਮਾਨ ਸਟਾਕ (Inventory-led) ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਰੈਵੇਨਿਊ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਵਧੇਗਾ, ਪਰ ਵੇਅਰਹਾਊਸ, ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ 'ਤੇ ਖਰਚਾ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਸਟਾਕ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ਵਿਕਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
AI ਦੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2030 ਤੱਕ AI ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਰਿਟੇਲ ਪ੍ਰੋਡਕਟਿਵਿਟੀ ਵਿੱਚ 35% ਤੋਂ 37% ਤੱਕ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਵਰਗੇ ਮਹਿੰਗੇ ਸਮਾਨ 'ਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਜੰਗ
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੈਟਜੀ ਵੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ Amazon India ਅਤੇ Meesho ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨਲ ਹਾਇਰਿੰਗ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ Zepto ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਥਾਈ ਸਟਾਫ ਰਾਹੀਂ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਡਿਲੀਵਰੀ ਅਤੇ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾ ਪਾਉਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।