ਭਾਰਤੀ ਕੁਇੱਕ-ਕਾਮਰਸ ਮਾਰਕੀਟ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ (Profit) ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। Blinkit, Zepto ਅਤੇ Swiggy Instamart ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾ (Operational Efficiency) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ Amazon ਅਤੇ Reliance ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਉਤਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਕੁਇੱਕ-ਕਾਮਰਸ ਸੈਕਟਰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਆਰਡਰ 'ਤੇ ਮੁਨਾਫਾ (Unit-level profitability) ਕਮਾਉਣਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ 'ਕੈਸ਼ ਬਰਨ' ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਟਿਕਾਊ ਮਾਰਜਿਨ (Sustainable Margins) ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਰਕ-ਸਟੋਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
10-ਮਿੰਟ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ 'ਡਾਰਕ-ਸਟੋਰ' ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਰਚਾ (Fixed-cost burden) ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਇਨਵੈਂਟਰੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਮਾਡਲ ਅਪਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, Zepto ਨੇ ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਆਰਡਰ ਵੈਲਯੂ ਵਧਾ ਕੇ ₹199 ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Blinkit ਨੇ ਵੀ ਹਾਲੀਆ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਡਜਸਟਡ EBITDA ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵੱਡੇ ਦਿੱਗਜਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ
ਰਾਹ ਇੰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। Amazon, Reliance ਅਤੇ Tata ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। Amazon ਨੇ ਤਾਂ ₹2,800 ਕਰੋੜ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਈਕਰੋ-ਫੁਲਫਿਲਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨਾਲ 300 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ, ਭੋਜਨ ਮਹਿੰਗਾਈ (Food Inflation) ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਮੀ ਵਰਗੇ ਮੈਕਰੋ-ਇਕਨਾਮਿਕ ਜੋਖਮ ਵੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।