ਭਾਰਤ 'ਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬੂਮ: ਫਿਟਨੈੱਸ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿਹਤ ਤੱਕ, ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਆਈ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ!

ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ

ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਸਿਰਫ ਫਿਟਨੈੱਸ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿਹਤ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਬਾਰੇ ਵਧੀ ਚਿੰਤਾ ਨੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਬਾਜ਼ਾਰ 2033 ਤੱਕ ਲਗਭਗ ₹13,186 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੰਜਣ

ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ₹4,500 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ 3.5 ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਗ ਸਾਫ਼ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਮਿੱਠੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਵੱਡੇ ਪੈਕ ਸਾਈਜ਼ ਵੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਲਾਂਟ-ਬੇਸਡ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸੈਗਮੈਂਟ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਖੁਰਾਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਚੋਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਫਾਰਮੈਟ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵਧੀ ਅਪੀਲ

ਪਾਊਡਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਾਰ, ਰੈਡੀ-ਟੂ-ਡਰਿੰਕ (RTD) ਬੈਵਰੇਜ, ਗਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਸਟੈਪਲਜ਼ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਵਿਕਲਪ ਦਫਤਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੇਕਸ ਨੂੰ ਔਖਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। RTD ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਗ੍ਰੋਥ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ 'ਆਨ-ਦ-ਗੋ' ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ ਦੀ ਪਸੰਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮੈਟਰੋ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ: ਵਧ ਰਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ

ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟਾਇਰ 2 ਅਤੇ ਟਾਇਰ 3 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 40-45% ਤੱਕ ਹੈ। ਵਧਦੀ ਆਮਦਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਮਾਰਕੀਟ ਸੰਦਰਭ)

ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨਲ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ USD 35.25 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਵਧਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਪਲਾਂਟ-ਬੇਸਡ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ 2033 ਤੱਕ USD 1.52 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ CAGR ਲਗਭਗ 6.6% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। Optimum Nutrition, Dymatize ਵਰਗੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ MuscleBlaze, Oziva, TrueBasics ਵਰਗੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਪਲਾਂਟ-ਬੇਸਡ ਅਤੇ ਕਲੀਨ-ਲੇਬਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਲਾਂਟ-ਬੇਸਡ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਸਿਹਤ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ, 2034 ਤੱਕ USD 2,251.7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ CAGR 14.36% ਹੈ।

ਖਤਰੇ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਇਸ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਫਾਇਤੀ ਪੁਆਇੰਟ (Affordability) ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਭਰਮਾਰ (Fragmentation) ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਕਲੀ ਉਤਪਾਦ (Counterfeit products) ਵੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਹਨ, ਜੋ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਊਟ੍ਰਾਸਿਊਟੀਕਲਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਲਥ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਲਈ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਢਾਂਚਾ (Regulatory framework), ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ FSSAI ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਿਤ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਬਹੁਤ ਉਮੀਦਵਰ ਹੈ। ਕੈਟੇਗਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਬਲੈਂਡਸ, ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਤਰੱਕੀ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਮੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧੇਗੀ, ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆਸ਼ੀਲ ਸਪਲੀਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਵੱਲ ਵਧੇਗਾ। ਈ-ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧੇਗੀ। ਕਲੀਨ-ਲੇਬਲ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਸੁਆਦਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਲਾਭਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਹੇਗਾ।