ਭਾਰਤ ਦਾ Luxury Market: ਪੈਸਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ! ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ

ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲਗਜ਼ਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ

ਭਾਰਤ ਦਾ Luxury Market ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ। ਪਰ, ਇਹ ਵਾਧਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਕੁਆਲਿਟੀ ਰਿਟੇਲ ਸਪੇਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਮੀਰ-ਗਰੀਬ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੀ ਖਾਈ, ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਗਿਣਤੀ। 2021 ਤੋਂ 2025 ਤੱਕ, ₹8.5 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਨੈੱਟ ਵਰਥ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਕੇ ਕਰੀਬ 8.71 ਲੱਖ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ, ਯਾਨੀ 2034 ਤੱਕ, High Net Worth Individuals (HNWIs) ਅਤੇ Ultra-High Net Worth Individuals (UHNWIs) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 11% ਤੋਂ 15% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲਗਜ਼ਰੀ ਫੈਸ਼ਨ, ਐਕਸੈਸਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।

Reliance Brands Limited (RBL) ਅਤੇ Aditya Birla Fashion and Retail (ABFRL) ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ 85 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਲੋਬਲ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵੀ ਖਰੀਦ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 2024 ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਭਗ 30 ਨਵੇਂ ਗਲੋਬਲ ਲਗਜ਼ਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਧੀਮੇ ਪੈਣ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਕਿੰਨਾ ਅਹਿਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਗਜ਼ਰੀ ਰਿਟੇਲ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਥਾਨਾਂ (physical infrastructure) ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ 0.07 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਕੁਆਲਿਟੀ ਰਿਟੇਲ ਸਪੇਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 30 ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ (Prime) ਰਿਟੇਲ ਲੋਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਗਭਗ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਸਪੇਸ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 3 ਅਸਲੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਮਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਕਿਰਾਇਆ (rent) ਆਸਮਾਨ ਛੂੰਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਵੱਡੇ ਸਟੋਰ (flagship experiences) ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ।

ਇਹ ਸਾਰੀ ਤਸਵੀਰ ਇੱਕ ਭਰਮ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਅਮੀਰ ਵਰਗ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰਾਂ 'ਤੇ। ਭਾਵੇਂ ਕਰੋੜਪਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਕਾਰਨ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਗਾਹਕ ਹੀ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਮੀਰੀ ਦੇ ਇਸ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਨ ਦੀ ਵੰਡ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਮੰਗ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਉੱਚ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲਗਜ਼ਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 2030 ਤੱਕ 85-90 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਵੱਡੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਰਿਟੇਲ ਇਨਫਰਾਸਟਰਕਚਰ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਫਲ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਰਿਟੇਲ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ, ਵਧੀਆ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਅਨੁਭਵ (experiential retail) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਮੀਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋਣਗੇ।