ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਜਿਨ (Gin), ਟਕੀਲਾ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ ਮਾਲਟ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਡਰਿੰਕਸ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ (Price sensitivity) ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਟੈਕਸ ਨਿਯਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਸਪਿਰਿਟਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਲੀਅਮ-ਅਧਾਰਿਤ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਅਤੇ ਕਰਾਫਟ ਸਪਿਰਿਟਸ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦੌਰ
ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, Tilaknagar Industries ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡੀ ਦੇ ਬੇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ 'House of TI' ਰਾਹੀਂ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਉਤਪਾਦ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ United Spirits Ltd (Diageo) ਆਪਣੇ 'Godawan' ਸਿੰਗਲ ਮਾਲਟ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਾਹਕ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਅਜ਼ਮਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ 50ml ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਨਵੇਂ ਗਾਹਕ ਘੱਟ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾ ਸਕਣ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ
ਇਹ ਰਾਹ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਿਯਮ ਰਾਜਾਂ (State-level) ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹਰ ਰਾਜ ਦਾ ਆਪਣਾ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਸਟ੍ਰਕਚਰ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਚੂਨ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਿਨ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਗਭਗ 2.2 ਮਿਲੀਅਨ ਕੇਸ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੋਡਕਾ ਦੇ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਕੇਸ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਪਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਮਾਹੀ ਨਤੀਜਿਆਂ (Quarterly Results) 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸੈਗਮੈਂਟ ਦਾ ਵਾਧਾ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਨਾਲ ਹੀ, Extra Neutral Alcohol (ENA) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਗੇ।