ਭਾਰਤ ਦਾ plant-based protein ingredient ਸੈਕਟਰ ਅਗਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਕੇ **₹9,000 ਕਰੋੜ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਕਟਰ **18%** ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ **90%** ਇੰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ plant-based protein ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਤੀ ਫੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਿਊ ₹4,500 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ₹9,000 ਕਰੋੜ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਔਸਤ 7-8% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 18% ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾ
ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ 90% ਸਮੱਗਰੀ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਾਈਸ ਫਲਕਚੁਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਰੰਸੀ ਰਿਸਕ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਧੀਨ ਲਿਆ ਕੇ ਲੋਕਲ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸੀ ਸਪੋਰਟ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੇਗਾ।
ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ (Capital Intensity)
ਇਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। 10-15 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮੀਡੀਅਮ-ਸਕੇਲ ਫੈਸਿਲਿਟੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ₹200-250 ਕਰੋੜ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਨਿਵੇਸ਼ (Capex) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲਏ ਆਪਣੀ ਇੰਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ
ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬੇਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲਾਗਤ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਡੋਮੈਸਟਿਕ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਐਕਸਪੋਰਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਾਮ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।