PepsiCo, Unilever ਅਤੇ Nestle ਵਰਗੀਆਂ ਦਿੱਗਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਾਅ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ 'ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ' ਅਤੇ 'ਕਵਿੱਕ-ਕਾਮਰਸ' ਬੂਮ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। Coca-Cola, L’Oreal ਅਤੇ Reckitt ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਕਹਿ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਸੁਸਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਰਿਟੇਲ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (Premiumization) ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਹਿਲੂ ਹੈ 'ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ'। ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, Pernod Ricard ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸਪਿਰਿਟ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੀ ਡਿਮਾਂਡ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਕਵਿੱਕ-ਕਾਮਰਸ ਦਾ ਵੱਧਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵੇਚਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। Unilever ਅਤੇ Coca-Cola ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਕਵਿੱਕ-ਕਾਮਰਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। Nestle ਵੀ Maggi ਅਤੇ KitKat ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਕੋਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿਤਾਵਨੀ (Risks)
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਗ੍ਰੋਥ ਦੇ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ FMCG ਸਟਾਕਾਂ ਦੀ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ 'ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ' 'ਤੇ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਗ੍ਰੋਥ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕੀਆਂ, ਤਾਂ ਸਟਾਕ ਪ੍ਰਾਈਸ ਡਿੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੁੱਧ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਪਾਮ ਆਇਲ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੋਲਿਊਮ ਗ੍ਰੋਥ ਅਤੇ ਇਨਪੁਟ ਕੋਸਟ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੈਂਡਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।