World Gold Council (WGC) ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨੂੰ 'Strategic Mineral' ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'Swarnim Udaan 2047' ਰੋਡਮੈਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਣਨ (Mining) ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਲਈ ਸਿੰਗਲ-ਵਿੰਡੋ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਯਾਤ (Import) 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਰੋਡਮੈਪ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਮੋਨਟਾਈਜ਼ (Monetize) ਕਰਕੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
'Swarnim Udaan 2047' ਰੋਡਮੈਪ ਪੇਸ਼
World Gold Council (WGC) ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੋਨਾ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣਾ 'Swarnim Udaan 2047' ਰੋਡਮੈਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। 4 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ, WGC ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨੂੰ Mines and Minerals (Development and Regulation) Act ਤਹਿਤ 'strategic mineral' ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਯਾਤ (Import) 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਡੈਫਿਸਿਟ (Current Account Deficit) 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਈਨਿੰਗ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ 'ਚ ਆਵੇਗੀ ਤੇਜ਼ੀ?
ਫਿਲਹਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਲੇਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। WGC ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੋਨੇ ਨੂੰ 'strategic mineral' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਵਿੰਡੋ ਕਲੀਅਰੈਂਸ (Single-Window Clearance) ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅੜਚਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੋਜ (Exploration) ਅਤੇ ਕੱਢਣ (Extraction) ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਰੋਡਮੈਪ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ ਕਿ 2047 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ 10% ਤੋਂ 15% ਹਿੱਸਾ ਘਰੇਲੂ ਮਾਈਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਘਰਾਂ 'ਚ ਪਏ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਮੋਨਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ?
ਮਾਈਨਿੰਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, WGC ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਰੀ ਭੰਡਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 31,000 ਟਨ ਸੋਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਲ ਹੈ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਵਿਹਲਾ ਪਿਆ ਹੈ। WGC ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਰੇਲੂ ਸੋਨੇ ਦਾ 10% ਤੋਂ 15% ਹਿੱਸਾ ਰਸਮੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (Formal Financial System) ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੋਲਡ ਬੋਰਡ (National Gold Board) ਅਤੇ ਗੋਲਡ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ (Gold Innovation Centre) ਵਰਗੇ ਅਦਾਰੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਨਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਚਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਘਰੇਲੂ ਮਾਈਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ (Environmental) ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ (Land Acquisition) ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ ਮੋਨਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਲਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਗਲੋਬਲ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ (Geopolitical) ਬਦਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਗਲੇ ਕਦਮ
ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜਵਾਬ 'ਤੇ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸੋਧਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਗਠਨ 'ਤੇ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਹਰ (Market Watchers) ਮਾਈਨਿੰਗ ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਅਪਡੇਟਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨਗੇ।