ਟੈਰਿਫ ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ ਇਕਨਾਮਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਅਸਰ
4 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਟੈਰਿਫ (Tariffs) ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੱਡੀ ਕਟੌਤੀ ਰਹੀ। ਪਹਿਲਾਂ 50% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਹੁਣ ਇਹ ਟੈਰਿਫ 18% ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਜਗਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਕਮੋਡਿਟੀ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (US Dollar) ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨੇ ਵੀ ਬੁਲੀਅਨ (Bullion) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਲਰ-ਡਿਨੋਮੀਨੇਟਿਡ (dollar-denominated) ਸੰਪਤੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 2026 ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Federal Reserve) ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਨ-ਯੀਲਡਿੰਗ (non-yielding) ਸੰਪਤੀਆਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਜਿੱਥੇ MCX 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ (Futures) ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 4.25% ਅਤੇ 4.77% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਉੱਥੇ ਹੀ COMEX 'ਤੇ ਸੋਨਾ 3.00% ਵਧ ਕੇ $5,083.06 ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ 4.48% ਚੜ੍ਹ ਕੇ $87.035 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ S&P 500 0.9% ਅਤੇ ਡਾਓ ਜੋਨਸ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਐਵਰੇਜ (Dow Jones Industrial Average) 0.4% ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕਮੋਡਿਟੀਜ਼ ਵੱਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਰੈਲੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20% ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30% ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਹਾਲੀਆ ਕਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਜੀਸ਼ਨਿੰਗ ਰੀਸੈੱਟ (positioning reset) ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ। ਤਾਂਬਾ (Copper) ਵੀ 3.6% ਵਧਿਆ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ETF ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਪ੍ਰੈਸ਼ੀਅਸ ਮੈਟਲ ਐਕਸਚੇਂਜ-ਟਰੇਡਡ ਫੰਡਜ਼ (ETFs) ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਐਸੇਟਸ (underlying assets) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਲਾਭ ਦਿਖਾਏ, ਕੁਝ 9-13% ਤੱਕ ਵਧੇ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿਭਿੰਨਤਾ (diversification) ਲਈ ਸੋਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸੰਪਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ J.P. Morgan ਨੇ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ $6,300 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਸੇਫ-ਹੈਵਨ (safe-haven) ਦੀ ਮੰਗ ਘਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਟੇਲ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਦਬਾਅ ਸੀਮਤ ਰਹੇਗਾ। 2025 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਗੋਲਡ ETFs ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਇਨਫਲੋ (inflows) ਦੇਖੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧੀਨ ਸੰਪਤੀ (AUM) ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਕੇ $559 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਿਲਵਰ ETFs ਵਿੱਚ ਆਊਟਫਲੋ (outflows) ਦੇਖੇ ਗਏ। ਨਿਵੇਸ਼ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦਾ ਲਗਭਗ 10% ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਉੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ (volatility) ਕਾਰਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ SIP ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।