ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਸਿਲਵਰ ਐਕਸਚੇਂਜ-ਟਰੇਡਿਡ ਫੰਡ (ETFs) 'ਤੇ 23 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦਬਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਕਈ ETFs ਦੇ ਮੁੱਲ 'ਚ **4%** ਤੋਂ **5%** ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Fed) ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗੋਲਡ ETF ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਿਰਤਾ ਦਿਖਾਈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
23 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਨੇ ਸਿਲਵਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਐਕਸਚੇਂਜ-ਟਰੇਡਿਡ ਫੰਡ (ETFs) ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ 4% ਤੋਂ 5% ਤੱਕ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ। ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਇਸ ਗਲੋਬਲ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੱਧਰਾਂ ਵੱਲ ਖਿਸਕ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਲਟੀ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਕਸਚੇਂਜ (MCX) 'ਤੇ, ਜੁਲਾਈ 2026 ਲਈ ਸਿਲਵਰ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਵੀ 3.18% ਡਿੱਗ ਕੇ ₹2,26,850 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਗਸਤ 2026 ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 1.21% ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ।
ਗਲੋਬਲ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸਿਲਵਰ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (US Federal Reserve) ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਲਵਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਡਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਾਲਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੀ ਮੰਗ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਲਵਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਆਜ ਜਾਂ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਵਧਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬਾਂਡਾਂ ਜਾਂ ਬੱਚਤ ਖਾਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਚ-ਦਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਰਿਟਰਨ ਦੇਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੋਵੇਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤੂ ਹਨ, ਉਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਤਣਾਅ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ 'ਸੇਫ-ਹੇਵਨ' (Safe-haven) ਸੰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵੱਲ ਭੱਜਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਗੋਲਡ ETF ਨੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰਤਾ ਦਿਖਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਲਵਰ ETF ਦੇ 4% ਤੋਂ 5% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 1.6% ਤੋਂ 1.7% ਤੱਕ ਹੀ ਡਿੱਗੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਧਾਤ ਵੀ। ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਵਰਗੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ, ਚਾਂਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਡਰ ਜਾਂ ਦਰ ਵਾਧੇ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੰਗ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜੋਖਮ (Risks)
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਹਾਲੀਆ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਉੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ (volatility) ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਲੂ-ਚਿੱਪ ਸਟਾਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਮੋਡਿਟੀ-ਆਧਾਰਿਤ ETF ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸੋਚ, ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਲਵਰ ETF ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜੋਖਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ Fed ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਡਾਲਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹਿੰਗਾਈ (inflation) ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ (employment) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨੰਬਰ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ, ਯੂਐਸ ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ (DXY) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਡਾਲਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮੋਡਿਟੀਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੰਗ ਦੇ ਆਉਟਲੁੱਕ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਕਸਰ ਗਲੋਬਲ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।