Reserve Bank of India (RBI) ਕੋਲ ਹੁਣ **880 ਟਨ** ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਹੁਣ RBI ਇਸ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ GIFT City ਦੇ India International Bullion Exchange (IIBX) ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਲਿਕਵਿਡ ਐਸਿਟ (Liquid Asset) ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
RBI ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜੋ Bank of England ਦੇ ਵੌਲਟਸ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਮੰਗਵਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ, RBI ਦਾ ਲਗਭਗ 77% ਸੋਨਾ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੋਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ 'ਡੈੱਡ ਐਸਿਟ' ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
GIFT City: ਗੇਮ ਚੇਂਜਰ ਪਲਾਨ
ਇਸ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ GIFT City ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ India International Bullion Exchange (IIBX) ਹੈ। RBI ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੋਲਡ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈਪ (Swaps), ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਅਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਮੌਕਾ?
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਅਣਵਰਤੇ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਵੀ ਹੈ। 'Electronic Gold Receipts' (EGRs) ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਸ ਨਿੱਜੀ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਫਾਰਮਲ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਇਕੋਨਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ IIBX ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ 'Market Maker' ਬਣ ਕੇ ਉਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸੀਮੇਕਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ IIBX 'ਤੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਵਾਲਿਊਮ (Trading Volumes) 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਲਿਕਵਿਡ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਐਸਿਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।