US-ਈਰਾਨ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ: ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਰੇਟ ਡਿੱਗੇ, ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ!

ਕੱਚੇ ਤੇਲ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਰਾਹਤ

ਇਹ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ ਸਮਝੌਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਚੌਥਾਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਚ ਵਧੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਕਾਫੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਪਰ ਹੁਣ, ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨਾਲ West Texas Intermediate (WTI) ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ (Futures) 'ਚ ਲਗਭਗ 19% ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਕੀਮਤ $95 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, Brent ਕੱਚੇ ਤੇਲ 'ਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਹ $95.96 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ $110 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ।

ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇਜ਼ੀ

ਇਸ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਅਸਰ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ S&P 500 ਫਿਊਚਰਜ਼ 'ਚ 2% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵੀ 4% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਧਮਾਲ ਹੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਜਾਪਾਨ ਦਾ Nikkei 225 ਇੰਡੈਕਸ ਲਗਭਗ 5% ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ Kospi ਬਾਜ਼ਾਰ 6% ਤੱਕ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਰੋਕਣਾ ਵੀ ਪਿਆ। MSCI ਦਾ ਏਸ਼ੀਆ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਇੰਡੈਕਸ (ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਲਗਭਗ 4% ਵਧਿਆ।

ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਘੱਟਣਾ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਦੇ ਦਬਾਅ ਘੱਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਅਮਰੀਕੀ ਟਰੈਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਘੱਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 4.25% 'ਤੇ ਆ ਗਈ।

ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ?

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਲਗਭਗ 90% ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਆਯਾਤ (Import) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਸਰ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ FY2026-27 ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ GDP ਵਾਧਾ ਦਰ ਘੱਟ ਕੇ 6% ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ 6.8% ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਵੀ FY2027 ਤੱਕ ਵੱਧ ਕੇ 4.8% ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਦੀ ਮਾਨਿਟਰੀ ਪਾਲਿਸੀ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਅੱਜ ਰੈਪੋ ਰੇਟ (Repo Rate) ਨੂੰ 5.25% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।