ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ **$105.45** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਘਟੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਵਾਧਾ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਸਿਰਫ **68%** ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ Brent crude $105.45 ਅਤੇ US West Texas Intermediate (WTI) $97.35 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਰੁਝਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ WTI ਨੇ 5.9% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੇੜੇ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫੀ ਚਿੰਤਤ ਹੈ।
ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਸੰਕਟ
ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਅਹਿਮ ਜਲਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਵਾਲੀਅਮ ਘਟ ਕੇ 11.62 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 17.15 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਸਿਰਫ 68% ਹੈ। ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਸਕ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, International Energy Agency ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਡੀਜ਼ਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਖਾਸ?
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਦਰਾਮਦ (Import) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ (Trade Deficit) ਅਤੇ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
- OMCs ਦਾ ਹਾਲ: Indian Oil Corporation (IOCL), Bharat Petroleum (BPCL) ਅਤੇ Hindustan Petroleum (HPCL) ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ।
- Upstream Producers: ONGC ਅਤੇ Oil India ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ 'ਵਿੰਡਫਾਲ ਟੈਕਸ' (Windfall tax) ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ $95 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ।