ਅੱਜ ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। Brent ਅਤੇ WTI ਦੋਵੇਂ **1.5%** ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਲਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ (Sanctions) ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
'ਆਰਥਿਕ D-Day' ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਅਮਰੀਕੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ (US Treasury Secretary) ਸਕਾਟ ਬੇਸੈਂਟ (Scott Bessent) ਅੱਜ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਪੈਕੇਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ "ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ" ਅਤੇ "ਆਰਥਿਕ D-Day" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਈਰਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੇ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Energy Markets) ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵਪਾਰੀ (Traders) ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਈਰਾਨ ਦੀ ਤੇਲ ਬਰਾਮਦ (Oil Exports) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਕੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ (Supply Chains) 'ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖਤਰੇ
ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਮੋਹਸੇਨ ਰੇਜ਼ਾਈ (Mohsen Rezaei) ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮਲਟੀ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਕਸਚੇਂਜ (MCX) 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਅਸਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਤੰਬਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਫਿਊਚਰਜ਼ (September Crude Oil Futures) ਸਵੇਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤਕ (Oil Importer) ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।