OPEC+ ਨੇ ਤੇਲ ਕੋਟਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜੰਗਾਂ ਕਾਰਨ ਅਸਰ ਜ਼ੀਰੋ! ਜਾਣੋ ਕਿਉਂ?

ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ, ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ!

OPEC+ ਦੇ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਨੇ ਮਈ ਲਈ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਕੋਟਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਵਾਧਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ 'ਚ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।

ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ: ਜੰਗਾਂ ਕਰਕੇ ਰੁਕੀ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਮਈ ਲਈ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ 206,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ (bpd) ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਗਠਜੋੜ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਾਰਨ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, UAE, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸਪਲਾਈ ਘਟਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ 6.7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੂਸ ਵੀ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਤੇਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਯਾਤ ਸਮਰੱਥਾ ਕਈ ਵਾਰ 20-40% ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, OPEC+ ਦੇ ਕੋਟੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਾਧਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਪਲਾਈ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਮਾਇਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।

ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਉਛਾਲ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਡਰ

ਇਹ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਸਥਿਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, Brent crude ਫਿਊਚਰਜ਼ $105 ਅਤੇ $115 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੀਮਤਾਂ $141 ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਮੁੱਲ ਸਿਰਫ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਡਿਮਾਂਡ ਦੇ ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਇਹ ਅਸਥਿਰਤਾ ਮੁੜ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਵਰਗੇ ਈਂਧਨ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। OECD ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ 2026 ਤੱਕ 4.2% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ। 2026 ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਵਧਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ 3.5% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੋਖਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਨਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।

OPEC+ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ

OPEC+ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਧਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 206,000 bpd ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਸੀ। ਸਮੂਹ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਲੰਬਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਅਣਕਿਆਸੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਵੀਨਤਮ ਐਲਾਨ ਦੀ ਕਾਗਜ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ OPEC+ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਤੁਰੰਤ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਗੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ OPEC+ ਦੇ ਨਾਮਾਤਰ ਉਤਪਾਦਨ ਟੀਚੇ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵਿਗੜਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $150 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।