13 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ MCX 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ (Futures) **₹1.42 ਲੱਖ** ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ (Investors) ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੈਰ-ਵਿਆਜੀ ਸੰਪਤੀਆਂ (non-yielding assets) ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਿਆਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਕਲਪਾਂ (interest-bearing alternatives) ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਅਸਰ
ਮਲਟੀ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਕਸਚੇਂਜ (MCX) 'ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ, 13 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ ₹1,413 ਘਟ ਕੇ ₹1.42 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਅ 'ਚ 2.65% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਝਾੜ (Treasury yields) ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ, ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਆਜ ਜਾਂ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਨਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਸਰਾ (safe-haven) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਧਦੇ ਝਾੜ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਪੀਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੇ ਛੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਚਾਂਦੀ 'ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦਬਾਅ
ਚਾਂਦੀ ਦੋਹਰਾ ਅਸਰ ਝੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਸਤੂ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦਬਾਅ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਸੰਭਾਵੀ ਮੰਦੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੰਗ (industrial demand) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਥਿਰਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇੜਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟਾਟਾ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡ (Tata Mutual Fund) ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਈ ਨਜ਼ਰੀਏ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ (renewable energy) ਅਤੇ ਏਆਈ ਹਾਰਡਵੇਅਰ (AI hardware) ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 2026 ਤੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮੀ (supply deficit) ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੁਣ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (CPI) ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (PPI) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨੀਤੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ (Federal Reserve Chair) Kevin Warsh ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ 'ਤੇ ਨੇੜੀਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਗੇ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਠੰਢੇ ਪੈਣ ਜਾਂ ਘੱਟ ਸਖ਼ਤ ਮੁਦਰਾ ਰੁਖ (monetary stance) ਵੱਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਊਰਜਾ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।