ਭਾਰਤ 'ਚ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਡਿਊਟੀ ਵਧੀ, ਹੁਣ Gold ETF ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ!

ਨਵੀਂ ਡਿਊਟੀ ਦਾ ਅਸਰ: ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਰਾਮਦ (Import) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰਾਂ (Foreign Exchange Reserves) ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ, ਬੇਸਿਕ ਕਸਟਮਸ ਡਿਊਟੀ (Basic Customs Duty) 10% ਅਤੇ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਇਨਫ੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੈੱਸ (Agriculture Infrastructure and Development Cess) 5% ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ 15% ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੈਂਡਿਡ ਕਾਸਟ (Landed Cost) ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ 'ਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Gold ETFs ਕਿਉਂ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ?

ਇਸ ਨਵੀਂ ਡਿਊਟੀ ਢਾਂਚੇ ਨੇ Gold ETFs ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਸੋਨੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Gold ETFs 'ਤੇ ਕੋਈ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਇਹਨਾਂ 'ਤੇ ਮੇਕਿੰਗ ਚਾਰਜਿਜ਼ (Making Charges) ਜਾਂ ਸਟੋਰੇਜ ਕਾਸਟ (Storage Costs) ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। Augmont ਦੀ ਹੈੱਡ ਆਫ ਰਿਸਰਚ, ਡਾ. ਰੇਨਿਸ਼ਾ ਚੈਨਾਨੀ (Dr. Renisha Chainani) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ETFs ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ (Cost-effective) ਵਿਕਲਪ ਹਨ।

ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ

ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਦੇ ਪਸੰਦ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਿਜੀਟਲ, ਲਿਕਵਿਡ ਅਤੇ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਕਮੋਡਿਟੀ ETFs (Commodity ETFs) ਦਾ ਕੁੱਲ ਟਰਨਓਵਰ (Turnover) ਹੁਣ ਇਕੁਇਟੀ ETFs (Equity ETFs) ਦੇ ਟਰਨਓਵਰ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ FY26 (FY26) ਵਿੱਚ, ਕਮੋਡਿਟੀ ETFs ਦਾ ਔਸਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟਰਨਓਵਰ ਲਗਭਗ ₹2,700 ਕਰੋੜ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕੁਇਟੀ ETFs ਦਾ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਿਰਫ ₹745 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਸਿਰਫ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ETFs (Gold and Silver ETFs) ਨੇ FY26 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ETF ਇਨਫਲੋਜ਼ (Inflows) ਦਾ 55% ਹਿੱਸਾ, ਯਾਨੀ ₹99,280 ਕਰੋੜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇਕੁਇਟੀ ETFs ਦੇ ₹77,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, FY26 ਵਿੱਚ ETF ਇਨਫਲੋਜ਼ ₹1.8 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਰੁਪਏ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ

ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ (Indian Rupee) ਵੀ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ USD/INR ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਲਗਭਗ 95.75 ਦੇ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਲੋਅ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਡਿਪ੍ਰੀਸੀਏਸ਼ਨ (Depreciation) ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions) ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Safe-haven Asset) ਵਜੋਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਰਕ ਵੀ Gold ETFs ਦੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸਪੋਰਟ ਲੈਵਲ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ

MCX Gold ਲਈ, ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ (Technical Analysts) ਨੇ ₹165,000 ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਰੋਧ (Resistance) ਅਤੇ ₹159,000 ਤੇ ₹156,000 ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਪੋਰਟ ਲੈਵਲ (Support Levels) ਦੇਖੇ ਹਨ। Master Capital Services Limited ਦੇ ਡਾ. ਰਵੀ ਸਿੰਘ (Dr. Ravi Singh) ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੀਮਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਪੱਧਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਜ਼ੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਡਿਊਟੀ ਵਾਧੇ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭੌਤਿਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਇਸ ਡਿਊਟੀ ਵਾਧੇ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੁੱਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਚ ਇੰਪੋਰਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਚਣ (Resale) ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਰਾਮਦਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ 'ਤੇ ਵਧਦੇ ਫੋਕਸ ਕਾਰਨ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨੀਤੀਗਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਡਿਊਟੀ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਘਟੀ ਅਤੇ ਸਮਗਲਿੰਗ (Smuggling) ਵਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਸਪਸ਼ਟ ਚੈਨਲ ਹੈ।

ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ, Gold ETFs ਵਰਗੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਲਿਕਵਿਡ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਵਧੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਇਕੱਠੇ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ, Systematic Investment Plan (SIP) ਰਾਹੀਂ ETFs ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਰਣਨੀਤੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਤੀ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਡਿਊਟੀ ਵਾਧੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਾਧਨਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।