India's Diamond Sector: 60 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ, ਪਰ ਹੁਣ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ!

60 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਮੰਦੀ ਦਾ ਦੌਰ

ਭਾਰਤੀ ਹੀਰਾ ਉਦਯੋਗ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਮੰਦੀ ਦੇ ਦੌਰ 'ਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ, ਗੋਵਿੰਦ ਢੋਲਾਕੀਆ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਐਕਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ (SRK) ਦੇ ਫਾਊਂਡਰ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਐਮੇਰੀਟਸ ਵੀ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਥਿਤੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਦੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਲੈਬ-ਗਰੋਨ ਹੀਰਿਆਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਢੋਲਾਕੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 62 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜੋ 60 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੰਨਾ ਲੰਬਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੀਆਂ ਮੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਬਰਾਮਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ

ਜੇਮ ਐਂਡ ਜਿਊਲਰੀ ਐਕਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ (GJEPC) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਰਾਮਦਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ FY26 ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੇ $12.16 ਬਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ FY22 ਵਿੱਚ ₹24.24 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਨ। ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਰਾਮਦਾਂ ਵਿੱਚ 8.52% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 3.85% ਘੱਟ ਕੇ 160.04 ਲੱਖ ਕੈਰੇਟ ਰਹਿ ਗਈ।

ਲੈਬ-ਗਰੋਨ ਹੀਰਿਆਂ ਕਾਰਨ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਭੰਬਲਭੂਸਾ

ਗੋਵਿੰਦ ਢੋਲਾਕੀਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੈਬ-ਗਰੋਨ ਹੀਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀਰੇ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀਰੇ ਖਰੀਦਦੇ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਲੈਬ-ਗਰੋਨ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਣ। ਇਸ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟ ਗਈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਲੈਬ-ਗਰੋਨ ਹੀਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਢੋਲਾਕੀਆ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੈਬ-ਗਰੋਨ ਹੀਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ

ਢੋਲਾਕੀਆ ਨੂੰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁਧਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਈਰਾਨ ਯੁੱਧ ਵਰਗੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦੀ ਦਾ ਇਹ ਦੌਰ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਲੈਬ-ਗਰੋਨ ਹੀਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਲੈਬ-ਗਰੋਨ ਹੀਰਾ ਖਰੀਦਾਂਗਾ ਜਾਂ ਅਸਲੀ?"

ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 3 ਤੋਂ 5 ਕੈਰੇਟ ਦੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 10% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਸ ਲਈ ₹50,000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ₹2 ਲੱਖ ਤੱਕ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਤਨਖਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।