ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਟਾਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਸਟਾਕ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਗੋਦਾਮ ਬਨਾਮ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਮੰਗ
ਅੱਜ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਭਾਵੇਂ Food Corporation of India (FCI) ਕੋਲ ਅਨਾਜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਟਾਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ Public Distribution System (PDS) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਚੌਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਟਾਕ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਦੀ ਮਾਰ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ
El Niño ਵਰਗੀਆਂ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਲਈ ਸਥਿਰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਖਾਸ?
FMCG ਅਤੇ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਾਨ-ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ (Export) 'ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ Ministry of Consumer Affairs ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਫਸਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਗੇ।