ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ 2026 (Q1 FY27) ਦੌਰਾਨ Indian Gold ETF 'ਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਡਬਲ ਯਾਨੀ ₹6,300 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਸਾ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਗੋਲਡ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Gold ETF 'ਚ ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਨਿਵੇਸ਼?
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਐਕਸਚੇਂਜ-ਟਰੇਡਡ ਫੰਡਜ਼ (ETFs) ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰੁਚੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ, ਯਾਨੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2027 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ (Q1 FY27) ਵਿੱਚ, Gold ETF ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ₹6,300 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਏ ₹2,670 ਕਰੋੜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 136% ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ (Jewelry) ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੇਫ਼-ਹੇਵਨ (Safe Haven) ਸੰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਗੋਲਡ ਤੋਂ ETF ਵੱਲ ਮੋਹ?
Gold ETF ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮੇਕਿੰਗ ਚਾਰਜਿਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸਦੀ ਲਿਕੁਇਡਿਟੀ (Liquidity) ਵੀ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ETF ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ 'ਤੇ ਘੱਟ ਖਰਚੇ 'ਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
World Gold Council ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਤਿਮਾਹੀ 'ਚ ਭਾਰਤੀ Gold ETF 'ਚ ਨੈੱਟ ਇਨਫਲੋ (Net Inflows) 4.2 ਟਨ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 2.8 ਟਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਵਾਰ Gold ETF 'ਚੋਂ ਪੈਸਾ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਕਮ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਗੋਲਡ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ETF ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਜੂਨ ਤਿਮਾਹੀ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 6% ਘੱਟ ਕੇ 131.4 ਟਨ ਰਹੀ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ, ਜੋ 15% ਘੱਟ ਕੇ 75.1 ਟਨ ਰਹਿ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Safe-haven Assets) ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵੱਲ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੁਝਾਨ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ETF 'ਚ ਵਧ ਰਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਹੁਣ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ 'ਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।