ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਟੀਲ ਦੀ ਖਪਤ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਾਮਦ (Imports) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। Hot-rolled coil ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ **4 ਸਾਲਾਂ** ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਔਖੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ। Hot-rolled coil ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ₹62,000 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 4 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।
ਮੰਗ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਅੰਤਰ
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸਟੀਲ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 2026 ਵਿੱਚ 7.9% ਅਤੇ 2027 ਵਿੱਚ 8% ਮੰਗ ਵਧਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਟੀਲ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੁਨਾਫੇ (Margins) 'ਤੇ ਦਬਾਅ
ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਕਿੰਗ ਕੋਲ (Coking Coal), ਜੋ ਕਿ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 40% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਹ ਵਧੀ ਹੋਈ ਲਾਗਤ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੰਮ ਰੁਕਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ
ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੌਕਸ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੀਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ Anti-dumping duties ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।