ਭਾਰਤੀ ਕਸਟਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ Niger ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੇਪ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਕਿਉਂਕਿ Niger ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ **100 ਟਨ** ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੋਂ **3.81 ਲੱਖ ਟਨ** ਸੋਇਆਬੀਨ ਦਰਾਮਦ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ **45%** ਡਿਊਟੀ ਚੋਰੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਘਪਲੇ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
ਭਾਰਤੀ ਕਸਟਮ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੜਬੜੀ ਫੜੀ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ 7 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 3,80,868 ਟਨ ਸੋਇਆਬੀਨ Niger ਤੋਂ ਆਇਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ Niger ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ 100 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਲ ਦਰਅਸਲ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ Nigeria) ਤੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ Niger ਦਾ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਖਤਰਾ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਇੰਪੋਰਟ 'ਤੇ 45% ਟੈਰਿਫ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧੋਖਾਧੜੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਪੋਰਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਤੇ ਡਿਊਟੀ ਭਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਸੱਟ ਵੱਜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਸ ਜਾਂਚ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ Niger ਤੋਂ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਸੋਇਆਬੀਨ ਇੰਪੋਰਟ 2026 ਦੇ 7 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 9,09,606 ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2025 ਦੇ ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ 1,996 ਟਨ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕਸਟਮ ਨੇ ਸਖਤੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਕਰਸ਼ਰਾਂ (Crushers) ਲਈ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਡੀਬਲ ਆਇਲ ਅਤੇ ਸੋਇਆਬੀਨ ਮੀਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।