ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਉੱਚੀ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ GST ਕਾਰਨ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹੁਣ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਕੈਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ (Grey Market) ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ **6%** ਤੱਕ ਦੀ ਬਚਤ ਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਸੰਗਠਿਤ ਜਵੈਲਰੀ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਭਾਰੀ ਟੈਕਸਾਂ ਨੇ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਮੂਡ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 15% ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ 3% GST ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਆਮ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹੁਣ ਕੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੌਦੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ 'ਗ੍ਰੇ ਮਾਰਕੀਟ' ਵਿੱਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ੋਅਰੂਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 6% ਤੱਕ ਸਸਤਾ ਸੋਨਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਖਤਰਾ?
Titan Company, Kalyan Jewellers, ਅਤੇ Senco Gold ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣ-ਸੰਗਠਿਤ ਜਵੈਲਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸ਼ੋਅਰੂਮਾਂ ਵੱਲ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਟੈਕਸ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਫਰਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗਾਹਕ ਦੁਬਾਰਾ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੱਲ ਖਿਸਕ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਸੋਨਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਟੈਕਸ ਵਧਾ ਕੇ ਟ੍ਰੇਡ ਡੈਫੀਸਿਟ (Trade Deficit) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਘਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ' ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਹੀ ਖਪਤ ਦਾ ਡਾਟਾ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਸਵਾਲ
ਗ੍ਰੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਸੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਾਲਮਾਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਾ ਅਭਾਵ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਸਟਿਡ ਜਵੈਲਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਕੁਆਰਟਰਲੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕਮੈਂਟਰੀ 'ਤੇ ਖਾਸ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਲਜ਼ ਵੋਲਯੂਮ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।