ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਬਦਲਿਆ! ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ **42%** ਪਾਰ

ਨਿਵੇਸ਼ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ

ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ (Investment) ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟਾ-ਮੋਟਾ ਫੇਰਬਦਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਕਦਮ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।

ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਵੇਸ਼

ਇਸ ਵਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖਰੀਦ ਦਾ 42% ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ CY24 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 29% ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੁਣ 60% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਲਗਭਗ 70% ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions), ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨੂੰ ਵੰਡਣ (Diversify) ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Safe Haven) ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਵਧਣਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਮੰਗ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਲਡ ETFs (Exchange Traded Funds) ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਰਾਹੀਂ ਵਧੀ ਹੈ।

ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ

CareEdge Ratings ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਿਆਸ-ਅਰਾਈ (Short-term Speculation) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੰਗ (Fundamental Demand) ਹੈ। ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (Major Institutions) ਨੇ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ $5,400 ਤੋਂ $6,300 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ (Central Banks) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਡੀ ਖਰੀਦ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 1,000 ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ (Foreign Exchange Reserves) ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਧਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 17% ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਅ

ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਰਥਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਪਤੀਆਂ (Safe Assets) ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ FY2025 ਵਿੱਚ 74% ਅਤੇ FY2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ 60% ਵਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਮੰਗ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਨਾ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਹੇਜ (Hedge) ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (US Dollar) ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੰਭਾਵੀ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਚੰਗੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁਝ ਜੋਖਮ (Risks) ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖਪਤਕਾਰ ਹੁਣ ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕੈਰੇਟ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਿਊਲਰਾਂ (Jewelers) ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਕਰੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਰੁਝਾਨ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ

ਮਾਹਿਰਾਂ (Analysts) ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ 2026 ਅਤੇ 2027 ਤੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ (Diversification) ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ (Key Driver) ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।