ਤੇਲ ਬਦਲਣ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ?
ਇਸ ਸਾਰੀ ਬੱਚਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦਾ ਹੈਵੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ, ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ $10 ਤੋਂ $12 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਸਸਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ $51 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। SBI ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਵੱਧ ਖਰਚਾ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸੌਦਾ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਹੇਗਾ।
ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਪਰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਢੋਣ (Shipping) ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੂਸ ਜਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਫਰੇਟ (Freight) ਅਤੇ ਬੀਮਾ (Insurance) ਦਾ ਖਰਚਾ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਈਨਰੀਆਂ (Refineries) ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਭਾਰੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ (Process) ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਿਫਾਈਨਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਬਲੈਂਡਿੰਗ (Blending) ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬੱਚਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ
SBI ਰਿਸਰਚ ਨੇ ਇੱਕ 'ਬ੍ਰੂਟ ਫੋਰਸ ਸਿਨਾਰੀਓ' (Brute Force Scenario) ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਤੇਲ ਮੰਗਵਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਲਣ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ (Fuel Import Bill) ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ $3 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਾਤਾਰ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਬਣੀ ਰਹੇ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ 'ਤੇ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਇਹ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions) ਘੱਟਣ 'ਤੇ ਰੂਸੀ ਤੇਲ 'ਤੇ ਵੀ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਅਪੀਲ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜੇ $10-12 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦਾ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਹੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਸਪਲਾਇਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਯਾਤ ਮਿਕਸ (Import Mix) ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਹਾਲਾਤਾਂ, ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਰਹੇਗਾ।