Whalesbook
IEA ਨੇ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੁਖ਼ 'ਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਕੀਤਾ ਅਨੁਮਾਨ
IEA ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ 2026 ਵਿੱਚ 1.78 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਤੇਲ ਘਾਟੇ (Deficit) ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ 0.41 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਸਰਪਲੱਸ (Surplus) ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2026 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ 3.9 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੂਜ਼ (Strait of Hormuz) ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਜੂਨ ਤੱਕ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ (Brent Crude) ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ $107 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਰਮੂਜ਼ ਸੰਕਟ: ਸਪਲਾਈ 'ਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੂਜ਼ (Strait of Hormuz) ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਤੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਲਗਭਗ 20% ਹਿੱਸਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਘਾਟ (Strait) ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 12.8 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ ਕਿ ਈਰਾਨ (Iran) ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਟੋਲ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ 'ਟੈਂਕਰ ਵਾਰ' ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਅਰਾਮਕੋ (Aramco) 'ਤੇ ਹਮਲੇ, ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ, ਮੰਗ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਡਿਮਾਂਡ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ (Geopolitical) ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ (Brent Crude) ਦਾ $128 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ IEA ਨੇ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ 2026 ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਮੰਗ (Demand) ਵਿੱਚ 420,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗੀ। OPEC+ ਦੁਆਰਾ ਐਲਾਨੀ ਗਈ 206,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਧਾ ਵੀ "ਸਿਰਫ ਨਾਮਾਤਰ" ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (United Arab Emirates) ਵੱਲੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ OPEC ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰ (Inventories) ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ; ਸਿਰਫ਼ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਭਗ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਭੰਡਾਰ ਘੱਟ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਹੋਰ ਤੰਗ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਅਸਰ: ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸਥਿਰਤਾ
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧੇ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕੁੱਲ ਵਾਧੇ ਦਾ 40% ਹਿੱਸਾ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਲਾਗਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 4% ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਵਰਗੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ GDP ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਬਦਲਵੇਂ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ (Alternative Energy) ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ
IEA ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ (Inventories) ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਘੱਟਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੰਗੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮਤ ਬੇਹੱਦ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ (Bearish) ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਘੱਟਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ, ਸਥਿਤੀ ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੂਜ਼ (Strait of Hormuz) ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ (Iran) ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।