ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਾਹਤ, ਪਰ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਜਾਰੀ
31 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ (West Asia) ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਣ ਅਤੇ ਡਾਲਰ (Dollar) ਦੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ Gold ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉਛਾਲੀ ਭਰੀ। ਇਸ ਰਾਹਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ (Geopolitical) ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਘੱਟੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ (DXY) 100.50 ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਲਰ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Gold, ਹੋਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਸਸਤੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਾਰਚ 2026 Gold ਲਈ ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਖਰਾਬ ਮਹੀਨਾ ਬਣਨ ਦੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 13.3% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦਾ ਭਾਰ
Gold ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ (Central Banks) ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ (European Central Bank) ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ (Bank of England) ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਵਧਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ (Energy Prices) ਕਾਰਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 2% ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉੱਪਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੇ ਮਾਰਚ 2026 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਫੈਡਰਲ ਫੰਡ ਰੇਟ ਨੂੰ 3.50-3.75% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ Fed ਇਸ ਸਾਲ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਟੌਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ (Brent crude) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $112 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ 27 ਮਾਰਚ, 2026 ਤੱਕ ਲਗਭਗ $106 'ਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ Gold ETFs ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Gold ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 31 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 24K Gold ਦੀ ਕੀਮਤ ₹149,670 ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਪਾਟ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ $4,472 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ (ਲਗਭਗ ₹135,679 ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ) ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ Gold 'ਤੇ 10.31% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਭਾਰਤੀ Gold ETFs (Exchange-Traded Funds) ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ, ਮੁੱਖ Gold ETFs ਨੇ 1-ਸਾਲ ਦੇ 76-78% ਰਿਟਰਨ ਅਤੇ 5-ਸਾਲ ਦੇ 25% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਧਾ ਦਰ (CAGR) ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ Gold ETFs ਵਿੱਚ ₹14,852 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨੈੱਟ ਇਨਫਲੋ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ
Gold ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $5,595 ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ $4,090 ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਕ ਹੁਣ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। 2026 ਵਿੱਚ Fed ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਦਰ ਕਟੌਤੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਵਧਦੀਆਂ ਅਸਲ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ (real Treasury yields) ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, Gold ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ Gold ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਡੇ ਬੈਂਕ ਜੇਪੀ ਮੋਰਗਨ (JPMorgan) ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਫਾਰਗੋ (Wells Fargo) ਵਰਗੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ $6,000 ਤੋਂ $6,300 ਤੱਕ ਦਾ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 2026 ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸੈਕਸ (Goldman Sachs) ਨੇ $5,400 ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ Gold ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਬਦਲਾਅ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।