MCX 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਫਿਊਚਰਜ਼ **₹1,205** ਵੱਧ ਕੇ **₹1,59,700** ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਚਾਂਦੀ **₹1,745** ਚੜ੍ਹ ਕੇ **₹2,44,988** ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੋ ਗਈ। ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਖਦਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਵਧਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਧਾਂਤਾਂ ਵੱਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਮੋੜਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੀਮਤਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਮੰਗ (physical demand) ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਰਾਕ ਤੇ ਇਰਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਕੀਮਤੀ ਧਾਂਤਾਂ (precious metals) ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੈਲੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (safe-haven investment) ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਂਤਾਂ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਹੈ।
MCX 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਕੰਟਰੈਕਟ ਨੇ ₹1,205 ਰੁਪਏ ਦੀ ਛਲਾਂਗ ਲਗਾਈ ਅਤੇ ਇਹ ₹1,59,700 ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਤੰਬਰ ਕੰਟਰੈਕਟ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦੀ ਵੀ ₹1,745 ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ₹2,44,988 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।
ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ
ਇਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੈਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਵਧਣਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ 'ਤੇ ਨੇੜ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (crude oil) ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਗੜਬੜ ਜਾਂ ਨੀਤੀ ਬਦਲਾਅ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ (inflation) ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਧਨਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਜੀਵਨ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਢਾਲ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਮੰਗ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਪਤਕਾਰ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੌਤਿਕ ਮੰਗ ਅਕਸਰ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਸਥਾਗਤ ਖਰੀਦ (Institutional Buying)
ਸੰਸਥਾਗਤ ਖਰੀਦ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਸੰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਕੀਮਤ ਲਈ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅਗਲੇ ਕਦਮ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ, ਅਗਲੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (U.S. dollar) ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਪਡੇਟ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਰਹੇਗਾ।