ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਾਨ-ਫਾਰਮ ਪੇਰੋਲ (Nonfarm Payrolls) ਡਾਟਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਸੋਨੇ (Gold) ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ (Silver) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ **2%** ਅਤੇ **2.82%** ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਰਫ **57,000** ਨੌਕਰੀਆਂ ਸਿਰਜੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਉਮੀਦਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Federal Reserve) ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। COMEX ਸੋਨਾ ਲਗਭਗ 2% ਵਧ ਕੇ $4,202.80 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ COMEX ਚਾਂਦੀ 2.82% ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ $62.785 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਹ ਉਛਾਲ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੁਲੀਅਨ (Bullion) ਨੇ ਹਫ਼ਤਾਵਰੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਨ-ਫਾਰਮ ਪੇਰੋਲ ਰਿਪੋਰਟ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਸਿਰਫ 57,000 ਨੌਕਰੀਆਂ ਸਿਰਜੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ 110,000 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਘੱਟਣ ਨਾਲ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਨਾ-ਮੁਨਾਫਾ' (Non-yielding) ਸੰਪਤੀਆਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਆਜ ਜਾਂ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਰਗੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੋਨਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੌਕਾ ਲਾਗਤ (Opportunity Cost) ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਜਾਂ ਨਕਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਟਰਨ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਦੋਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਡਾਟਾ ਨੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਣ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੁਲੀਅਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ
ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੁਲੀਅਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੋਰ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ (Geopolitical) ਘਟਨਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਹਾਰਮੂਜ਼ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹ (Safe-haven) ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਵਾਈ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਰੁਝਾਨ
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੰਗ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ (World Gold Council) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਈ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 41 ਟਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਖਰੀਦ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਮੋਡਿਟੀਜ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ (Monetary Policy) ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ (US Dollar Index) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ (Indian Rupee) ਦੀ ਗਤੀ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਘਰੇਲੂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਪਾਟ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ (Import Duty) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।