Whalesbook
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਸਰ
ਇਸ ਵਾਰ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $105 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Safe Haven) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ (Dollar Index) ਦਾ ਲਗਭਗ 99.2 ਤੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜੇ (Economic Data) ਰਹੇ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ GDP ਵਿੱਚ 2.0% ਦਾ ਵਾਧਾ ਅਤੇ PCE ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 3.5% ਸਾਲਾਨਾ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Federal Reserve) ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਡਿਊਟੀ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਾਰੀ ਵਾਧੇ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ (Selling Pressure) ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। 13 ਮਈ, 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਇਸ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਤਹਿਤ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ 6% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 15% ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਯਾਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ (Foreign Exchange Reserves) ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ (Indian Rupee) ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਲਗਭਗ 95.8 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 11.96% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਕਿ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹੈ, ਦੇ ਇਸ ਨੀਤੀਗਤ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ।
ਤੇਲ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਬੇਅਸਰ, ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਜਾਰੀ
ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਅਹਿਮ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਉਛਾਲ ਆਇਆ, ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ 'ਤੇ ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਅ (Inflation Hedge) ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਯਾਤ ਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਿਹਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪਾਟ ਗੋਲਡ (Spot Gold) ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ $4,562 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਲਗਭਗ $76 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 'ਤੇ ਰਹੀ। MCX (Multi Commodity Exchange) 'ਤੇ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ (Futures) ਨੇ ਇਸੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਲਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ
ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਲਈ ਕਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਾਰਕ (Bearish Factors) ਹੁਣ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਡਿਊਟੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਸਕਰੀ (Illegal Smuggling) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਚ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਇਸ ਨੀਤੀਗਤ ਬਦਲਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ (Monetary Policy) ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੈ, ਡਾਲਰ-ਡਿਨੋਮੀਨੇਟਡ ਕਮੋਡਿਟੀਜ਼ (Dollar-denominated Commodities) 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਗ ਘਟਦੀ ਹੈ।
ਅਗਲਾ ਰੁਖ: ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦਾ?
ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ (Analysts) ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਮੰਗ (Physical Demand) ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਪਰ ਕਈਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ (Cultural Importance) ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਗੋਲਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕਸਚੇਂਜ ਟ੍ਰੇਡਿਡ ਫੰਡਜ਼ (ETFs) ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ, ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ETFs ਵਿੱਚ ਇਨਫਲੋ (Inflows) ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਹਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਪੋਰਟ ਲਗਭਗ $4,500 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ MCX 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਪੋਰਟ ਲਗਭਗ ₹1,54,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ (Resistance) ਲਗਭਗ ₹1,62,000 'ਤੇ ਹੈ।