MCX 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ (Gold Futures) ਅੱਜ ₹1,58,260 ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਾਂਡ ਬਾਈਬੈਕ (Bond Buyback) ਵਧਾਉਣ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ (US Treasury Yield) ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਖਤਰਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਉਛਾਲ?
ਮਲਟੀ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਕਸਚੇਂਜ (MCX) 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ (Gold Futures) ਵਿੱਚ ਵੀਰਵਾਰ, 20 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ₹264 ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤ ₹1,58,260 ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ (Financial Market) ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ (US Treasury Department) ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਂਡਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਾਈਬੈਕ ਆਪਰੇਸ਼ਨਜ਼ (Bond Buyback Operations) ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ $4 ਬਿਲੀਅਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੀ ਲਾਗਤ (Borrowing Costs) ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, 30-ਸਾਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ (30-year US Treasury Yield) ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਘੱਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 5.19% 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਰਿਟਰਨ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਵੱਲ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸੋਨਾ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Federal Reserve) ਦੀ ਜੁਲਾਈ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਮਿੰਟਸ (Minutes) ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ (High Inflation) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਵਿਆਜ ਨਹੀਂ ਕਮਾਉਂਦਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions) ਵੀ ਕਮੋਡਿਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖਤਰਿਆਂ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Safe-Haven Asset) ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, Comex ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ $4,546 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹੇ।
ਬੁਲੀਅਨ ਬਾਜ਼ਾਰ (Bullion Market) 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਗਾਮੀ ਅੰਕੜਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ (US Weekly Jobless Claims) ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸੂਚਕਾਂਕ (Manufacturing Indices) 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਗੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।