ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ Kevin Warsh ਦੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) 'ਚ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਨੇ (Gold) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੋਨਾ **$4,052.03** ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (US Federal Reserve) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ Kevin Warsh ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਫੋਰਮ (European Central Bank forum) ਦੌਰਾਨ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਨੇ (Gold) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $4,052.03 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਧਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਕਾਰਨ ਸੋਨਾ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਸੀ। Warsh ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ (price stability) ਅਤੇ 2% ਦੇ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ ਟੀਚੇ (inflation target) ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵੀ ਜਤਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਘੱਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸੋਨਾ ਕਿਉਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਸੋਨਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਪਤੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਆਜ (interest) ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਦੋਂ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਰਗੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ US ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਟਰੈਜ਼ਰੀ ਬਾਂਡ (Treasury bonds) ਵਰਗੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਰਿਟਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਕੱਢ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਨਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (safe-haven asset) ਵਜੋਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਪੱਖ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਚ ਰੋਕ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਹਨ। ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ (manufacturing) ਅੰਕੜੇ ਵਿਕਾਸ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਾਧੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ (labor market) ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਏਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, US ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਟਰੈਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ (Treasury yields) 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ MCX ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੋਨਾ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਅ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਪਾਟ ਪ੍ਰਾਈਸ (international spot price) ਅਤੇ USD-INR ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ (exchange rate) ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗਲੋਬਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਅ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਵਰੇਨ ਗੋਲਡ ਬਾਂਡ (SGBs) ਅਤੇ ਗੋਲਡ ETF (Gold ETFs) ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ US ਡਾਲਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਦੇਖਣਾ ਹੈ?
ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਅਪਡੇਟ ਅਗਾਮੀ US ਪੇਰੋਲ ਡਾਟਾ (US payroll data) ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦੇਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਅੰਕੜੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਚੇਅਰਮੈਨ Warsh ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਚ ਰੋਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਬਦਲਾਅ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨਗੇ।