ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ: ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਨਾਮ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਦੁਵਿਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਮਾਮੂਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। 4 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਸਪਾਟ ਗੋਲਡ (Spot Gold) ਲਗਭਗ $4,600 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਬ੍ਰੇਂਟ ਕਰੂਡ ਆਇਲ (Brent Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ $109 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ — ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਭੌਤਿਕ ਮੰਗ (Physical Demand)। ਦਰਅਸਲ, 2024 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਨੇ ਲਗਭਗ 65% ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨੇ 170% ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ (Central Banks) ਨੇ 244 ਟਨ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵੀ ਭੌਤਿਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ (World Gold Council) ਅਨੁਸਾਰ, Q1 2026 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮੰਗ 1,231 ਟਨ ਰਹੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਲ $193 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ $5,405 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਇਹ $4,600 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਸਪਲਾਈ ਘਾਟੇ (Supply Deficit) ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਲਰ, ਈਵੀ (EV) ਅਤੇ AI ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੰਗ (Industrial Demand) ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਾਰਸਟਨ ਮੇਨਕੇ (Carsten Menke) ਵਰਗੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੌਤਿਕ ਮੰਗ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਅਧਾਰ (Structural Base) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਭਾਵੀ ਖਤਰੇ ਅਤੇ ਨੀਚਲੇ ਪੱਧਰ:
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਖਤਰੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਹੱਲ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਘੱਟਣ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Federal Reserve) ਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਰੋਕ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਫੈਡ ਫੰਡ ਰੇਟ 3.5% ਤੋਂ 3.75% ਅਤੇ ਬੌਂਡ ਯੀਲਡ (Bond Yields) ਦੇ ਉੱਚੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਜ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ (Non-Interest Bearing Assets) ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (US Dollar) ਵੀ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੋਲਡ ਫਿਊਚਰਜ਼ (Gold Futures) ਨੇ 2026 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ $5,600 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ:
ਅੱਗੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। 2026 ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ $4,500 ਤੋਂ $4,700 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ $5,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਨਿਵੇਸ਼ (Retail Investment) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਗੇ। ਚਾਂਦੀ ਲਈ, ਲਗਾਤਾਰ ਸਪਲਾਈ ਘਾਟ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੰਗ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਟੀਚੇ $65 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ (Fundamental Outlook) ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਸਰਾ (Safe-haven) ਅਪੀਲ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸਪਲਾਈ-ਮੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ।
