ਸੋਨਾ ਡਿੱਗਿਆ **16%**: ਗਲੋਬਲ ਡਰ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਾਫਿਟ-ਬੁਕਿੰਗ ਬਣੀ ਕਾਰਨ

ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੇ ਪਾਈ ਗਿਰਾਵਟ?

ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਡਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਫਿਟ-ਬੁਕਿੰਗ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲਗਭਗ $5,594.82 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਨੇ ਨੇ 29 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 2 ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 16% ਦਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਿਆ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 30 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜੋ ਕਿ 1983 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਲੀਆ ਲਾਭ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਲਗਭਗ $900 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਪ੍ਰਾਫਿਟ-ਬੁਕਿੰਗ, ਡਾਲਰ ਤੇ CME ਦਾ ਅਸਰ

ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਰੈਲੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਫਿਟ-ਬੁਕਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਯੂ.ਐਸ. ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ (U.S. Dollar Index) ਵਿੱਚ ਆਈ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੇ ਵੀ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, CME ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਕੰਟਰੈਕਟਾਂ (Gold Futures Contracts) ਲਈ ਮਾਰਜਿਨ ਲੋੜਾਂ (Margin Requirements) ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਲੋੜਾਂ ਗੈਰ-ਵਾਧੇ ਵਾਲੇ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਾਂ ਲਈ 6% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 8% ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਾਂ ਲਈ 6.6% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 8.8% ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਵੇਚਣੇ ਪਏ। ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਚੇਅਰ (US Federal Reserve Chair) ਵਜੋਂ ਕੇਵਿਨ ਵਾਰਸ਼ (Kevin Warsh) ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨੇ ਵੀ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਠੋਰ ਰੁਖ (Hawkish Stance) ਕਾਰਨ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾ-ਵਿਆਜੀ ਸੰਪਤੀਆਂ (Non-yielding Assets) ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ (Nirmala Sitharaman) ਨੇ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ (Global Uncertainties) ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੁਦਰਾ (Currency) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੋਨੇ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੁਝਾਨ ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ (Central Banks) ਵੀ ਫਾਲੋ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨੀ ਸਪੈਕੂਲੇਟਰਾਂ (Chinese Speculators) ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਵੀ ਇਸ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।

ਯੂਨੀਅਨ ਬਜਟ 2026 ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਰੁਖ

ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਯੂਨੀਅਨ ਬਜਟ 2026 (Union Budget 2026) ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ (Import Duty) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (Financial Institutions) 2026 ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਅ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੁੱਲਿਸ਼ (Bullish) ਰੁਖ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। UBS ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨਾ 2026 ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ $6,200 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ $5,900 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। JP Morgan ਨੇ ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲਈ ਆਪਣਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵਧਾ ਕੇ $6,300 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Deutsche Bank ਵੀ 2026 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ $6,000 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੰਗ ਹੈ।