ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅੱਜ ₹1,000 ਵਧ ਕੇ ₹1.48 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਚੂਨ (retail) ਅਤੇ ਜਿਊਲਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖਰੀਦ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ₹600 ਘਟ ਕੇ ₹2,24,700 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਆ ਗਈਆਂ।
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਆਇਆ ਤੇਜ਼ੀ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਅੱਜ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਸੋਨਾ ₹1,000 ਵਧ ਕੇ ₹1.48 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਨਾ ₹1.47 ਲੱਖ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਪ੍ਰਚੂਨ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਿਊਲਰਾਂ (jewelers) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਦਾ ਅਸਰ
ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੋਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲਗਾਮ ਕੱਸੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨਾ ਦਰਾਮਦ (import) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੁਪਇਆ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਸਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਾਫਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਚਾਂਦੀ ₹600 ਘਟ ਕੇ ₹2,24,700 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਆ ਗਈ। ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਅੰਤਰ ਆਉਣਾ ਆਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਸੋਨਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (safe-haven) ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ (industrial) ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੈ।
ਮੰਗ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ
ਭਾਰਤ 'ਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਪਤ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ 'ਚ 6% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ 131.4 ਟਨ ਸੀ। ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੌਸਮੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਆਯਾਤ ਟੈਕਸਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ 'ਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕ ਸੂਚਕਾਂਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ (geopolitical) ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।