ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਗੈਸੋਲੀਨ ਵਰਗੇ ਰਿਫਾਇੰਡ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ **1.8 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ** ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ **97.4%** ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਸੰਕਟ ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ OMCs ਲਈ ਸਥਿਤੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਮਾਰਕੀਟ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਡੀਜ਼ਲ, ਗੈਸੋਲੀਨ ਅਤੇ ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ ਵਰਗੇ ਰਿਫਾਇੰਡ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਿੱਲਤ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 1.8 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੰਕਟ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਇਸ ਕਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 97.4% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਡਿਸਟਿਲੇਟ ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ 14% ਹੇਠਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Reliance Industries, Indian Oil Corp, BPCL, HPCL, ਅਤੇ Chennai Petroleum ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੌਕਸ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰੌਸ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਮਾਰਜਿਨ (GRM) ਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਲਾਲ ਸਾਗਰ (Red Sea) ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਖਾਸ?
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ 'ਕ੍ਰੈਕ ਸਪ੍ਰੈਡ' (Crack Spread) 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਪ੍ਰੈਡ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ (OMCs) ਲਈ ਇਹ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।