ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਕਰੂਡ ਆਇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧ ਕੇ **18.5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ** ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਪਲਾਈ ਵਧਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ **$100** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਲੋਬਲ ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਭਰਨ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਆਇਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਵਧ ਕੇ 18.5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ $100 ਤੋਂ $102 ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਿੰਗਾ ਤੇਲ ਸਿੱਧਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਤਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟੀ
ਕਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ 'ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼' (Strait of Hormuz) ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਯੂ.ਏ.ਈ. (UAE) ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਆਪਣੇ ਈਸਟ-ਵੈਸਟ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਸਿੱਧਾ ਰੈੱਡ ਸੀ (Red Sea) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ UAE ਫੁਜੈਰਾਹ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤਾਂ ਦੂਰ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੀਮਤਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ।
ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਦਬਾਅ
ਕੀਮਤਾਂ ਨਾ ਘਟਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ G7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਟਾਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਰਣਨੀਤਕ ਭੰਡਾਰਾਂ (Strategic Reserves) ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, Saudi Aramco ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਸਸਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜੀਓ-ਪੋਲੀਟਿਕਲ ਰਿਸਕ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਤਣਾਅ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਡਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਬਫਰ ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਜਾਂ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੀਮਤਾਂ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ $70 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀਆਂ।